Samen
Op de avond van de Tweede Kamerverkiezingen in 2023 zat ik op het terras. De exitpolls lieten zien dat de populistisch nationalistische PVV een kwart van de stemmen had behaald. Omdat ik, net als de meeste mensen, me omring met gelijkgestemde mensen was het een gemoedelijke sfeer. We voelden ons verslagen, ja. Maar ondanks de – voor ons – verwoestende uitslag zat ik aan tafel met mensen van wie ik wist dat hun politieke idealen weinig overeenkwamen met die van een kwart van de Nederlandse bevolking. En dat was een geruststellende gedachte.
Sinds die avond op het terras heb ik nog vele male verslagen voor een glas bier gezeten. Inmiddels heeft de PVV mee geregeerd in het catastrofale kabinet Schoof. Marjolein Faber heeft rigide asielwetten doorgevoerd, de zogenoemde liberale VVD rukt steeds verder naar rechts en het gehele rechtse blok telt een grotere achterban dan ooit tevoren. De schade is geschied en wordt vrolijk doorgevoerd en opgeschaald in het regeerakkoord van kabinet Jetten met een uitholling van de zorgstaat, grote defensie uitgaven en een algemene minachting voor de internationale instellingen die zijn opgericht om de vrede te handhaven. Passievol en aangeschoten discussiëren met mijn vrienden in de kroeg voelt al lang onvoldoende voor de gemoedstoestand.
Het was met dit sentiment dat kennissen van mij een groepje hadden samengesteld om het over de politiek te hebben. Ik sloot er bij aan. Het clubje was niet groot maar in het begin toch nog zeker niet samenhangend. De een was socialist, de ander liberaal, en van de ander zou ik het niet eens weten. Jong en oud. De een verlangde naar een plek om frustratie en zorgen te delen, de ander wilde een revolutie teweegbrengen. Ieder had uiteenlopende visies voor het doel van deze bijeenkomsten. Wat er van die doelen wel of niet terecht is gekomen bleek uiteindelijk een bijzaak. Eens per maand spreken we af, drinken thee of bier of water. We kletsen over het nieuws, de politieke omgang, actuele ontwikkelingen, ethiek en alles wat er ook maar bij zou kunnen komen kijken. Het is fijn.
Met mijn vrienden op het terras zijn wij weer teruggekeerd naar de dagelijkse onderwerpen: werk, stomme grappen, de liefde en het lekkere weer. Uiteraard hoort politiek in dat lijstje, maar de overhand heeft het niet altijd. In deze maandelijkse bijeenkomsten heeft het dat wel. Zo heb ik een toegewijde uitlaatklep voor mijn voortdurende zorgen, en de geruststellende realisatie dat ik die niet alleen draag. Politieke inzet kan niet alleen teren op woede en verontwaardiging; het vraagt ook veerkracht en doorzettingsvermogen die worden gecultiveerd door een sterk gemeenschapsgevoel. De eenheid die in deze gemeenschappen wordt bevorderd, biedt verademing in de huidige politieke koers.
Het opzetten en opzoeken van politieke gemeenschappen is een vorm van verzet tegen de extreem rechtse wind die momenteel door Nederland waait. Zo motiveert het om politieke inzet voort te zetten en biedt het een voedingsbodem voor de revoluties die op een dag misschien de slinger zullen doen doorslaan. Al zal mijn maandelijkse praatgroep geen socialistische revolutie aanwakkeren, geeft het mij de daadkracht zoiets dergelijks voor te stellen. Tot die revolutie zich voortzet kan je een klein groepje gelijkgestemde mensen optrommelen om eens in de maand mee te kletsen, kan je een eetclub bijwonen, kan je een boekenclub of hockeyteam opzetten. En bestel gerust nog een biertje terwijl je tussen de dagelijkse zorgen door een aangeschoten politiek pleidooi over een terrastafel verkondigt.
Dit stuk is geschreven voor Wij, de Mensen, een werkgroep gericht op constructieve politieke omgang en publiek debat. Met het doel de verharding van de samenleving, polarisering en impasse in de politieke sfeer op constructieve wijze te doorbreken hebben wij een leidraad opgesteld. Deze leidraad bestaat uit een aantal basisbegrippen waarvan wij geloven dat hun inzet het maatschappelijke debat kan bevorderen. Iedere sessie discussieren wij de interpretaties, inzetbaarheid en ethische afwegingen omtrent ieder begrip. Ook delen we creatieve bijdragen geinspireerd door het begrip.
Dit stuk is geschreven aan de hand van het begrip: samen